Tin nông nghiệp

Quy trình sản xuất trồng trọt hữu cơ

Nông nghiệp hữu cơ đang được Nhà nước đặc biệt quan tâm nên đã tổ chức nhiều hội thảo liên quan. Bên cạnh đó, Nhà nước cũng đã ban hành Nghi định 109/2018/NĐ-CP quy định về Nông nghiệp hữu cơ và ban hành Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN 11041-2:2017 Nông nghiệp hữu cơ- Phần 2: Trồng trọt hữu cơ). Nhằm giúp người sản xuất am hiểu vấn đề liên quan đến nông nghiệp hữu cơ, đặc biệt là trong lĩnh vực trồng trọt. Nên bài viết xin chia sẻ thêm một số nội dung về quy trình sản xuất trồng trọt hữu cơ như sau:

Nông nghiệp hữu cơ là hệ thống sản xuất bảo vệ tài nguyên đất, hệ sinh thái và sức khỏe con người, dựa vào các chu trình sinh thái, đa dạng sinh học thích ứng với điều kiện tự nhiên, không sử dụng các yếu tố gây tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái; là sự kết hợp kỹ thuật truyền thống và tiến bộ khoa học để làm lợi cho môi trường chung, tạo mối quan hệ công bằng và cuộc sống cân bằng cho mọi đối tượng trong hệ sinh thái.
Sản xuất nông nghiệp hữu cơ (gọi tắt là sản xuất hữu cơ) là hệ thống quá trình sản xuất, sơ chế, chế biến, bao gói, vận chuyển, bảo quản phù hợp với tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ.

Mục đích chính của nông nghiệp hữu cơ là
  • Sản xuất thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao
  • Tăng cường chu kỳ sinh học trong hệ thống trang trại
  • Duy trì và tăng độ màu mỡ của đất
  • Làm việc trong hệ thống khép kín nhiều nhất có thể
  • Tránh gây ô nhiễm từ canh tác nông nghiệp
  • Giảm thiểu sử dụng nguồn nguyên liệu không có khả năng phục hồi
  • Duy trì và bảo vệ môi trường (Trích tiêu chuẩn quốc gia về sản xuất và chế biến sản phẩm hữu cơ, 10TCN 602-2006, bộ NN&PTNT, ban hành ngày 30/12/2006)

Để bảo đảm được các mục đích chính về sản xuất nông nghiệp hữu cơ, chủ trang trại hoặc cơ sở sản xuất cần thiết phải tuân thủ được các điều kiện dưới đây:

  1. Điều kiện về đất, nước:

– Quy hoạch khu đất làm sản xuất nông nghiệp hữu cơ: Các nông hộ hay hợp tác xã, công ty muốn sản xuất nông nghiệp hữu cơ, cần thiết phải quy hoạch khu vực riêng, không được xen canh với ruộng sản xuất theo phương pháp thông thường. Tùy theo khả năng để chọn địa điểm nhằm không bị lây nhiễm các hoạt động sản xuất nông nghiệp bình thường vào khu sản xuất nông nghiệp hữu cơ. Khu sản xuất nông nghiệp hữu cơ tối thiểu phải có bờ bao hay ranh giới xung quanh, có mương nước tưới và tiêu riêng, cách xa khu chuồng trại hay kho tàng chứa phân bón và thuốc hóa học. Cần quy hoạch hợp lý để hàng năm có thể mở rộng diện tích sản xuất nông nghiệp hữu cơ được thuận lợi.

– Chuyển đổi đất làm sản xuất nông nghiệp hữu cơ: Do đất trồng trọt từ lâu đã sử dụng phân hóa học, thuốc trừ cỏ, trừ sâu, trừ bệnh nhiều năm. Dư lượng của các loại nông dược này cũng tích lũy lại trong đất ngày càng nhiều. Muốn chuyển sang canh tác hữu cơ, cần thiết phải có thời gian đệm gọi là thời gian chuyển đổi. Mục đích chuyển đổi để làm giảm đến mức tối thiểu các dư lượng hóa học chứa ở trong đất. Cách làm có thể trồng cây bình thường, nếu rau màu cần phải trải qua 2-3 vụ, cây dài ngày cần trải qua 1 năm. Thời gian này cây trồng vẫn được bón phân, nhưng không sử dụng phân hóa học các loại. Không sử dụng bất cứ loại thuốc hóa học nào. Sản phẩm cây trồng trong năm đó vẫn được sử dụng như bình thường, nhưng không phải là sản phẩm hữu cơ. Trường hợp kiểm tra thấy còn nguy cơ dư lượng các chất có hại trên ngưỡng cho phép thì cần phải tiếp tục trồng cây chuyển tiếp thêm 1-2 vụ nữa rồi mới bắt đầu canh tác nông nghiệp hữu cơ.

  1. Nguồn nước:

Không được sử dụng nguồn nước của khu công nghiệp các loại, nước thải gần khu vực bệnh viện hay nước có nghi là bị ô nhiễm các loại khuẩn hoặc chất độc khác. Không dùng nước nhiễm phèn, nhiễm mặn để tưới. Không dùng chung mương tưới với cây trồng khác. Trước khi quyết định sử dụng nguồn nước tưới cho cây trồng cần thiết phải kiểm tra chất lượng nước lần cuối. Kết quả kiểm tra cần lưu giữ lại trong hồ sơ sản xuất cẩn thận.

  1. Hạt giống:

Sản xuất nông nghiệp hữu cơ nghiêm cấm việc sử dụng hạt giống, cây giống, con giống biến đổi gen hoặc xử lý đột biến bằng phóng xạ hay bất kể loại hóa chất nào khác. Chỉ sử dụng các loại hạt giống, cây giống bằng con đường lai tạo, chọn lọc thông thường, các giống ghép, chiết, hay giâm cành. Giống không được xử lý các loại hóa chất cấm để kích thích nảy mầm. Không sử dụng hạt giống, cây giống đã dùng hóa chất xử lý, bảo quản. Hạt giống cây giống phải sạch sâu, bệnh.

  1. Phân bón:

Sản xuất nông nghiệp hữu cơ không được sử dụng các loại phân hóa học tổng hợp như Ure, DAP, Kali và các loại NPK khác, đặc biệt không được sử dụng bất cứ loại thuốc trừ cỏ, trừ mối, trừ sâu bệnh, không dùng thuốc kích thích sinh trưởng, thuốc bảo quản sản phẩm. Nhưng có thể sử dụng các loại khoáng tự nhiên được xác định là không chứa nhiều kim loại nặng hay chất độc khác. Khuyến khích sử dụng phân hữu cơ ủ hoai, phân hữu cơ chế biến bằng công nghiệp, các loại phân hữu cơ vi sinh, hữu cơ sinh học hay phân vi sinh biết rõ nguồn gốc. Khi kiểm tra thấy cây thiếu hụt thành phần dinh dưỡng có thể gây hại cho sức khỏe và bệnh tật đối với cây thì có thể bón bổ sung chất bị thiếu hụt từ nguồn có lý lịch rõ ràng và cũng cần ghi vào sổ để theo dõi khi có những thay đổi có thể xảy ra.

  1. Sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ:

Trong thực tế sản xuất đã có nhiều trường hợp, người sản xuất sử dụng liều lượng phân hữu cơ nhiều hơn bình thường, có giảm liều lượng phân hóa học. Và gọi đó là sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, nhưng có khi ngộ nhận là sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Đấy là quan niệm hoàn toàn sai. Vì Sản phẩm nông nghiệp hữu cơ không chấp nhận sử dụng thêm bất cứ loại phân hóa học nào dù là nhỏ, không sử dụng bất cứ loại hóa chất bảo vệ thực vật nào dù là rất ít.

  1. Thuốc trừ sâu bệnh:

Sản suất nông nghiệp hữu cơ khuyến khích áp dụng tối đa biện pháp canh tác hợp lý để quản lý sâu bệnh. Nguyên tắc làm cho cây khỏe để tăng sức chống chịu cho cây. Khi cây bị nhiễm sâu bệnh chỉ sử dụng các chế phẩm sinh học để phòng trị, lấy phòng làm chính. Tuyệt đối không sử dụng bất cứ loại thuốc hóa học nào để phun xịt cho cây.

  1. Luân canh, xen canh cây trồng:

Để duy trì, bảo vệ độ phì nhiêu thực tế của đất sản xuất nông nghiệp hữu cơ, phương thức luân và xen canh cây trồng được khuyến khích. Ví dụ luân canh giữa cây hòa thảo với rau màu hay cây họ đậu, xen canh giữa cây công nghiệp hay cây ăn trái dài ngày với cây lương thực hay cây thuộc họ hàng khác để vừa làm nhiệm vụ bảo vệ đất, chắn gió, hay chống xói mòn là biện pháp cần lựa chọn.

  1. Thu hoạch, phơi sấy, chế biến, đóng gói dán nhãn:

Sản phẩm nông nghiệp hữu cơ thu hoạch cần được xác định đúng thời gian, thu hoạch bằng công cụ sạch, chuyên chở và sắp xếp ở nơi thoáng mát, nơi chế biến sản phẩm phải cách xa nhà vệ sinh, chuồng trại. Sản phẩm cần được xử lý kịp thời, tránh để hư hỏng, hôi thối. Khi chế biến chỉ dùng năng lượng mặt trời hay năng lượng điện để phơi sấy, xử lý, dụng cụ chứa đựng phải sạch, thoáng mát. Không dùng chất bảo quản bị cấm để bảo quản sản phẩm. Nhãn mác cần được ghi rõ, dễ truy nguyên nguồn gốc.

  1. Sổ sách ghi chép:

Người sản xuất cần có sổ sách ghi chép các hạng mục đầu tư cho sản xuất, loại hàng và xuất xứ cụ thể. Ghi rõ lý lịch của giống cây trồng và vật tư sử dụng, liều lượng và thời gian sử dụng. Sổ ghi chép cần cập nhật để có thể truy nguyên nguồn gốc khi khách hàng có yêu cầu hay khiếu nại.

  1. Kiểm soát nội bộ và chứng nhận sản phẩm:

Cá nhân hay tập thể sản xuất nông nghiệp hữu cơ cần tuân thủ theo tiêu chi PGS (hệ thống bảo đảm cùng tham gia) của Việt Nam. [Tiêu chuẩn quốc gia về sản xuất và chế biến sản phẩm hữu cơ (10TCN 602-2006 do bộ NN&PTNT ban hành ngày 30/12/2006, được IFOAM chính thức công nhận ngày 4/9/2013)]. Để bảo đảm sản phẩm nông nghiệp hữu cơ được phân phối rộng rải một cách dễ dàng cần thiết phải được một đơn vị có uy tín chứng nhận sản phẩm đạt tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ.

(Nguồn: Sưu tầm)