Tin nông nghiệp

Sử dụng nước giếng khoan tưới cho cây trồng có phù hợp

Từ năm 2016 đến nay, hạn mặn diễn ra khốc liệt trên địa bàn các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp và đời sống của người dân. Trong bối cảnh thiếu nước ngọt nghiêm trọng để sản xuất, nhiều người dân ở Bến Tre đã sử dụng nước giếng đào (nước tầng nông) để tưới cho cây trồng, thậm chí xem đây là nguồn nước dự phòng chủ yếu để ứng phó cho việc tưới cây khi hạn mặn xảy ra. Vấn đề đặt ra là việc sử dụng loại nước này có phù hợp cho cây trồng hay không và những yếu tố nào cần quan tâm khi buộc phải sử dụng?

Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước dùng cho tưới tiêu (QCVN 39-2011-BTNMT), giá trị giới hạn của các thông số chất lượng nước dùng cho tưới tiêu được quy định như sau:

Ngoài ra, theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt (QCVN 08-MT:2015/BTNMT), giá trị giới hạn của hàm lượng chất sắt trong nước dùng cho tưới tịêu là 1,5 mg/l.

Việc sử dụng nước giếng đào tại Bến Tre tưới cho cây trồng cần hết sức cân nhắc vì những lý do sau:

  • Đây là nước ngầm mạch nông ở độ sâu từ 3 đến 10 mét, loại này thường bị nhiễm bẩn nhiều từ tầng mặt, trữ lượng ít và chịu ảnh hưởng nhiều bởi thời tiết.
  • Nhìn chung, chất lượng và trữ lượng đều thiếu ổn định, rất khó đánh giá và kiểm soát một cách căn cơ. Vì vậy khi sử dụng tưới, cần hạn chế tối đa việc sử dụng cho các loại cây trồng cần đạt tiêu chuẩn vệ sinh cao như rau ăn lá các loại, cho dù chất lượng nước của giếng không gây tác động ngay tức thời và không gây biểu hiện xấu cụ thể bên ngoài về mặt sinh trưởng và phát triển đối với cây trồng.
  • Một số cây trồng khi dùng nước giếng tưới thời gian dài có biểu hiện bị ảnh hưởng xấu về mặt sinh trưởng-phát triển thậm chí suy yếu, đặc biệt những cây có sức đề kháng kém như kiểng cổ, cây ăn trái đang thời kỳ mang hoa, trái… Ngay cả khi có mưa, cây phục hồi chậm và có hiện tượng chết dần.

Qua theo dõi cụ thể tại một số giếng cho thấy chất lượng, màu sắc, mùi vị nước thường có sự thay đổi, thiếu ổn định.

Nhận thức được tầm quan trọng của nước tưới đối với cây trồng, nhất là nước giếng khoan, nhiều nông dân sau khi khoan giếng đã lấy mẫu nước đến Trung tâm Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Bến Tre, thuộc Sở KH&CN để kiểm định chất lượng.

Trong mùa hạn mặn năm 2015-2016, Sở KH&CN đã tiến hành phân tích mẫu nước giếng đào tại các huyện trong tỉnh, với trên 250 mẫu đại diện; riêng trên lĩnh vực tưới tiêu cho cây trồng khá nhiều điều cần quan tâm như: tỷ lệ mẫu nước giếng có hàm lượng sắt tổng (độ nhiễm phèn) vượt ngưỡng cho phép trên 50% và có hàm lượng Clorua (độ nhiễm mặn) vượt ngưỡng cho phép rất cao, trên 80%. Trong đó, nhiều mẫu có hàm lượng sắt tổng và hàm lượng Clorua cao gấp hơn 3 lần ngưỡng cho phép. Nếu tính chung cả hai chỉ tiêu hàm lượng sắt tổng và hàm lượng Clorua trong cùng một mẫu nước thì số giếng đào đạt tiêu chuẩn tưới trên tổng số mẫu là khoảng 8%, một tỷ lệ rất thấp. Cần lưu ý cả sắt và Clo là hai chất có khả năng gây ngộ độc trực tiếp cho cây trồng khi có hàm lượng cao trong nước và đất trồng.

Năm 2020, Trung tâm KH&CN Bến Tre đã tiếp nhận trên 200 mẫu thử, đa số là nước giếng khoan. Sau khi phân tích, có kết quả các mẫu thử, cán bộ kỹ thuật của trung tâm đã phân tích, hướng dẫn bà con về các chỉ tiêu, nhất là các chỉ tiêu mặn, phèn để bà con nắm rõ. Chị Huỳnh Thị Mỹ, ở Ấp 4, xã Thanh Tân, huyện Mỏ Cày Bắc khoan giếng và đem mẫu đi thử. Kết quả, nước có độ mặn 1,77%o và phèn cao gấp 20 lần theo tiêu chuẩn, chị Mỹ không dám tưới cho cây trồng.

Tóm lại, việc sử dụng nước giếng đào để tưới cho cây trồng, xét trên đa số, là không đảm bảo về mặt kỹ thuật, không an toàn, chứa đựng nhiều rủi ro. Ngay cả một số giếng đào tại các giồng cát ven biển có chất lượng nước tốt được dùng để tưới cho cây cũng cần chú ý việc thường xuyên theo dõi chất lượng nước, chú ý các biện pháp an toàn, quản lý vệ sinh môi trường để tránh bị ô nhiễm. Trong mùa nắng, để bảo vệ cây trồng nhằm hạn chế bị ảnh hưởng thiệt hại do hạn, mặn, người sản xuất nên chú trọng áp dụng các biện pháp đã được các cơ quan chức năng khuyến cáo như: ngăn mặn xâm nhập vào nội đồng, trữ ngọt kết hợp tưới tiết kiệm, che đậy gốc, các biện pháp chăm sóc nâng cao sức đề kháng cho cây… đây chính là những biện pháp đã phát huy hiệu quả trong thực tế, cần được nhân rộng. (Nguồn: tổng hợp)

Hình: sử dụng nước giếng khoan tưới cây bưởi bị nhiễm phèn sau thời gian tưới trên thân và lá

Leave a Reply